در شهری که رشد شتابزده، فضاها را به تودههایی همشکل بدل کرده، یک مجموعه آموزشی در شنژن میکوشد با تکیه بر حافظهی معماری هاکا، در برابر یکنواختی بصری و فضایی شهر مقاومت کند.
به گزارش رسانه " اخـبــار معـمـاری "، پروژهی Hakka Academy Longgang Twin Stars، از دفتر چینی Urbanus تنها یک مجموعهی آموزشی نیست؛ بلکه تلاشی است برای بازتعریف نقش مدرسه در بافت متراکم و ناهمگون شهر معاصر چین. این آکادمی در همسایگی یکی از نمونههای تاریخی سکونتگاههای دیوارمحصور هاکا، موسوم به Qixing Shiju قرار گرفته و ناگزیر وارد گفتوگویی مستقیم با گذشته، حال و آیندهی شهر شده است. سایت پروژه، میان ساختمانهای مسکونی مرتفع، فضاهای صنعتی و آنچه «روستای شهری» نامیده میشود، قرار دارد؛ ترکیبی ناپایدار که بازتابی از توسعهی شتابزدهی شنژن است. Urbanus بهجای نادیدهگرفتن این آشفتگی، آن را به بخشی از منطق طراحی بدل کرده است. مرزهای نامنظم سایت، به خلق تودههایی چندسطحی، مسیرهای پیچان، رمپها و فضاهای باز در ارتفاعهای مختلف انجامیده که مدرسه را به یک ساختار سهبعدی و پویا تبدیل میکند.
در لایهی فرمی، مدرسهی Weilong با تودهگذاری افقی و پیوسته، مستقیماً به الگوی خانههای دیوارمحصور هاکا ارجاع میدهد؛ معماریای که همواره میان حفاظت و درونگرایی از یکسو، و زندگی جمعی از سوی دیگر، تعادل برقرار میکرد. دیوارهای صلب بیرونی، نقش سپری در برابر سر و صدای بزرگراه مجاور را دارند، اما برشها و حفرههای رنگین در این پوسته، زندگی درون مدرسه را بهصورت کنترلشده به بیرون افشا میکنند. این تضاد میان صلبیت و بازیگوشی، شاید یکی از مهمترین دستاوردهای پروژه باشد. در سطح عملکردی، تفکیک فضاها بر اساس سن دانشآموزان، بهصورت فضایی و تجربی انجام شده است. رمپهای دایرهای و مسیرهای اکتشافی برای کودکان خردسال، در کنار زمینهای ورزشی رنگی و فضاهای بازتر برای دانشآموزان بزرگتر، مدرسه را از یک الگوی خطی و انضباطمحور دور میکند. فضا در اینجا نهتنها ظرف آموزش، بلکه بخشی از فرایند یادگیری است.
مدرسهی دوم، Weiwu که در میان برجهای مسکونی قرار گرفته، پاسخ متفاوتی به همان مسئله میدهد. این ساختمان با حداکثرسازی استفاده از زمین محدود، حول یک حیاط مرکزی رنگین سازمان یافته است؛ فضایی که هم نقش زمین بازی را دارد و هم بهعنوان بستر رویدادهای محلی، به روی جامعهی پیرامون گشوده میشود. این تصمیم، مرز میان مدرسه و محله را کمرنگ میکند و آموزش را از یک عملکرد بسته، به کنشی اجتماعی بدل میسازد.
رنگ، در هر دو مدرسه، فراتر از یک انتخاب زیباییشناسانه عمل میکند Urbanus از رنگ بهعنوان ابزار جهتیابی، هویتبخشی و حتی مقاومت بصری در برابر منظرهی یکنواخت شهر استفاده کرده است. همانطور که معماران پروژه اشاره میکنند، این رنگها «واکنشی آگاهانه به چشمانداز شهریِ حاصل از شهرنشینی سریع» هستند. Urbanus هدف پروژه را «ترمیم بافت شهری» و تبدیل مدرسه به «کاتالیزوری برای فرهنگ محله» میداند؛ ادعایی که نشان میدهد معماری آموزشی، در این پروژه، فراتر از پاسخ به نیازهای عملکردی تعریف شده و بهعنوان مداخلهای شهری دیده میشود. آکادمی هاکا در شنژن، نمونهای است از اینکه چگونه میتوان سنت را نه بهعنوان تصویر نوستالژیک، بلکه بهمثابه منبعی فعال برای مواجهه با مسائل امروز بهکار گرفت. این پروژه نشان میدهد که مدرسه میتواند هم پناه باشد و هم میدان؛ هم درونگرا و هم اجتماعی. پرسش اما باقی است: آیا چنین مداخلاتی میتوانند در مقیاس بزرگتر، بر منطق مسلط شهرهای شتابزده اثر بگذارند، یا به جزایری استثنایی در دریای یکنواختی بدل خواهند شد؟
ترجمه، نگارش و تنظیم: پویا مودتی "معمار و پژوهشگر"
معماری آیینی مسئلهای فراتر از کالبد | هنر دینی حامل عقلانیت، قداست و حکمت است | زیارت، ایده مرکزی مکتب هنر رضوی | مکتب هنر رضوی؛ گذار از معماری تصویرمحور به معماری معناگرا
