به گزارش رسانه " اخـبــار معـمـاری  "، استودیو چینی FOG Architecture فروشگاه پرچمدار برند پوشاک MSLAN را در بافت تاریخی شهر چوانژو (Quanzhou) طراحی کرده است؛ پروژه‌ای که با الهام از خانه‌های سنتی این شهر، مفهومی متفاوت از فضای تجاری ارائه می‌دهد. این فروشگاه در طبقه همکف یک ساختمان متعلق به دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ و در مجاورت برج ساعت تاریخی چوانژو قرار گرفته؛ مکانی که با وجود موقعیت شاخص، به دلیل مجاورت با خیابانی پرتردد، با چالش آلودگی صوتی و هجوم مستقیم فضای شهری به داخل بنا روبه‌رو بود.

به‌جای آنکه این محدودیت با جداره‌های بسته یا عایق‌های صوتی حل شود، معماران آن را به فرصتی برای خلق تجربه‌ای فضایی تبدیل کرده‌اند. مهم‌ترین ایده پروژه، ایجاد مجموعه‌ای از باغ‌های کوچک در امتداد ورودی‌ها و میان فضاهای داخلی است؛ عناصری که همچون لایه‌های انتقالی، فاصله‌ای روانی و فیزیکی میان شتاب خیابان و آرامش فضای فروشگاه ایجاد می‌کنند. در اینجا باغ صرفاً یک عنصر تزئینی نیست، بلکه بخشی از سازماندهی معماری و ابزاری برای تغییر ریتم حرکت کاربران است.

ساختار موجود ساختمان که از سه دهانه اصلی تشکیل شده بود، به سه فضای مجزا تبدیل شده است؛ دو فضای فروش در طرفین و یک فضای میانی که به‌عنوان حیاطی داخلی و محل استراحت و پرو لباس طراحی شده است. این سازماندهی، به‌طور مستقیم یادآور خانه‌های سنتی چوانژو است که در آن‌ها حیاط مرکزی نقشی اساسی در تهویه، نورگیری و کیفیت زندگی روزمره ایفا می‌کرد. انتقال این الگو به یک فضای تجاری، نشان می‌دهد که مفاهیم معماری بومی همچنان می‌توانند پاسخگوی نیازهای عملکردی امروز باشند.

یکی از ظریف‌ترین تصمیم‌های طراحی، کاهش عمدی ارتفاع سقف در بخش ورودی است. مخاطب هنگام ورود ناچار است اندکی سر خود را خم کند و پس از عبور از این فضای فشرده، ناگهان وارد فضایی بلند، روشن و آرام شود. این تضاد فضایی، تجربه‌ای مشابه بسیاری از معماری‌های سنتی شرق آسیا ایجاد می‌کند؛ جایی که فشردگی و گشودگی به‌عنوان ابزاری برای تقویت ادراک فضا به کار گرفته می‌شوند. در نتیجه، ورود به فروشگاه نه یک حرکت مستقیم، بلکه فرآیندی تدریجی و آگاهانه است.

انتخاب مصالح نیز در همین راستا صورت گرفته است. کف‌سازی فروشگاه از الگوها و متریال خانه‌های سنتی چوانژو الهام گرفته و حس آشنایی و تعلق را تقویت می‌کند. دیوارها با غشای نیمه‌شفاف سیلیکونی پوشیده شده‌اند که نور را به شکلی نرم در فضا پخش کرده و کیفیتی گرم و آرام به محیط می‌بخشد. در بخش میانی، سنگ‌های زرد با بافت طبیعی، دیوارهای با پوشش سنگدانه شسته و استفاده از چوب‌های بازیافتی حاصل از خانه‌های تخریب‌شده، گذشته و حال را به یکدیگر پیوند می‌دهند. این مصالح تنها به دلیل زیبایی انتخاب نشده‌اند؛ بلکه قرار است در طول زمان تغییر کنند، کهنه شوند و شخصیت تازه‌ای پیدا کنند. چنین نگاهی، مفهوم «پیر شدن مصالح» را نه به‌عنوان فرسودگی، بلکه به‌عنوان بخشی از هویت معماری می‌پذیرد.

از منظر معماری داخلی، پروژه نمونه‌ای قابل توجه از طراحی مبتنی بر تجربه است. در بسیاری از فروشگاه‌های معاصر، سرعت حرکت مشتری، بیشینه‌سازی نمایش کالا و تحریک مداوم حواس، اصول اصلی طراحی محسوب می‌شوند. اما FOG Architecture مسیر معکوسی را برگزیده است؛ فضایی که مخاطب را به نشستن، تماشا کردن، تنفس و تعامل با محیط دعوت می‌کند. این رویکرد، فروشگاه را از یک فضای صرفاً اقتصادی به محیطی اجتماعی و شهری ارتقا می‌دهد.

پروژه MSLAN همچنین نمونه‌ای از بازخوانی هوشمندانه معماری بومی است. به‌جای تقلید فرمال از گذشته، معماران ویژگی‌های فضایی، اقلیمی و فرهنگی خانه‌های سنتی را استخراج کرده و آن‌ها را با نیازهای یک فضای خرده‌فروشی معاصر تلفیق کرده‌اند. نتیجه، معماری‌ای است که هم به زمینه تاریخی خود احترام می‌گذارد و هم زبان امروز را می‌شناسد.

در شرایطی که بسیاری از فضاهای تجاری در شهرهای بزرگ جهان به سمت هویتی یکسان و جهانی حرکت کرده‌اند، این پروژه یادآوری می‌کند که تجربه خرید می‌تواند از دل فرهنگ، اقلیم و حافظه محلی شکل بگیرد. شاید ارزشمندترین دستاورد این فروشگاه، نه طراحی ویترین یا چیدمان محصولات، بلکه بازگرداندن کیفیتی فراموش‌شده به معماری تجاری باشد؛ کیفیتی که در آن، معماری پیش از آنکه به فروش بیشتر بیندیشد، به کیفیت حضور انسان در فضا توجه می‌کند.

ترجمه، نگارش و تنظیم: پویا مودتی "معمار و پژوهشگر"

تصاویر از  Wen Studio