به گزارش رسانه " اخـبــار معـمـاری  "، دولت بریتانیا با صدور مجوز احداث نیروگاه خورشیدی Springwell Solar Farm در ایالت لینکلن‌شایر، گام دیگری در مسیر توسعه زیرساخت‌های انرژی پاک برداشت؛ پروژه‌ای با ظرفیت ۸۰۰ مگاوات که پس از بهره‌برداری در سال ۲۰۲۹، به بزرگ‌ترین مزرعه خورشیدی این کشور از نظر ظرفیت تولید تبدیل خواهد شد. این تصمیم هم‌زمان با ثبت دو رکورد متوالی تولید برق خورشیدی در شبکه برق بریتانیا اتخاذ شد؛ اتفاقی که نشان می‌دهد انرژی خورشیدی از یک فناوری مکمل، به یکی از ارکان اصلی امنیت انرژی این کشور تبدیل شده است.

بر اساس آمار منتشرشده، نیروگاه‌های خورشیدی بریتانیا در ششم آوریل موفق به تولید ۱۴.۱ گیگاوات برق شدند و تنها یک روز بعد این رکورد با تولید ۱۴.۴ گیگاوات دوباره شکسته شد. این رشد تنها یک موفقیت آماری نیست، بلکه نشانه‌ای از بلوغ زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر و افزایش سهم آن‌ها در تأمین برق سراسری است؛ به‌ویژه در شرایطی که بحران‌های ژئوپلیتیکی و نوسانات بازار سوخت‌های فسیلی، وابستگی به منابع وارداتی را به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های دولت‌ها تبدیل کرده است.

پروژه Springwell در زمینی به وسعت حدود یک‌هزار و ۲۸۰ هکتار، معادل نزدیک به یک‌هزار و ۷۰۰ زمین فوتبال، میان شهرهای لینکلن و اسلیفورد احداث خواهد شد. این نیروگاه توان تأمین برق حدود ۱۸۰ هزار واحد مسکونی را خواهد داشت و به سامانه ذخیره‌سازی باتری نیز مجهز می‌شود؛ موضوعی که اهمیت زیادی در افزایش پایداری شبکه و مدیریت نوسانات تولید برق خورشیدی دارد. همچنین توسعه‌دهندگان پروژه متعهد شده‌اند مسیرهای پیاده‌روی جدید، کاشت پرچین‌های طبیعی و اقدامات زیست‌محیطی متعددی را برای کاهش اثرات پروژه اجرا کنند.

اما همان‌قدر که این پروژه از منظر ملی یک دستاورد محسوب می‌شود، در مقیاس محلی با مخالفت‌های جدی روبه‌رو بوده است. ساکنان منطقه نسبت به از بین رفتن زمین‌های کشاورزی، تغییر چشم‌انداز طبیعی و همچنین نگرانی‌های مرتبط با سامانه‌های ذخیره‌سازی باتری اعتراض کرده‌اند. این تقابل، یکی از مهم‌ترین چالش‌های گذار انرژی در بسیاری از کشورهاست؛ جایی که منافع کلان ملی با دغدغه‌های روزمره جوامع محلی در تعارض قرار می‌گیرد.

دولت بریتانیا اما رویکرد متفاوتی اتخاذ کرده است. سیاست‌گذاران معتقدند توسعه سریع زیرساخت‌های انرژی پاک بخشی از امنیت ملی و اقتصادی کشور محسوب می‌شود و نباید به دلیل مقاومت‌های محلی متوقف شود. از زمان روی کار آمدن دولت جدید در سال ۲۰۲۴، تاکنون ۲۵ پروژه بزرگ انرژی پاک مجوز اجرا دریافت کرده‌اند؛ مجموعه‌ای که در صورت تکمیل، ظرفیت تولید برق معادل مصرف حدود ۱۲.۵ میلیون خانوار را فراهم خواهد کرد.

از منظر برنامه‌ریزی زیرساخت، پروژه Springwell نشان‌دهنده تغییر نگاه به نیروگاه‌های خورشیدی است. این تأسیسات دیگر تنها مجموعه‌ای از پنل‌های فتوولتائیک نیستند، بلکه به سامانه‌هایی چندلایه تبدیل شده‌اند که تولید برق، ذخیره‌سازی انرژی، مدیریت شبکه و حتی ملاحظات زیست‌محیطی و اجتماعی را به‌صورت هم‌زمان در خود جای می‌دهند. آینده انرژی تجدیدپذیر بیش از گذشته به کیفیت طراحی این اکوسیستم‌ها وابسته خواهد بود، نه صرفاً افزایش تعداد پنل‌ها.

در عین حال، تجربه بریتانیا یادآور این واقعیت است که توسعه پایدار همیشه با اجماع کامل همراه نیست. هر پروژه بزرگ زیرساختی، به‌ویژه در حوزه انرژی، ناگزیر میان منافع ملی، حفاظت از محیط‌زیست، اقتصاد محلی و حقوق جوامع میزبان تعادل برقرار می‌کند. موفقیت چنین پروژه‌هایی نه فقط به ظرفیت تولید برق، بلکه به توانایی آن‌ها در ایجاد این تعادل وابسته است.

اگر رکوردهای تازه تولید برق خورشیدی نشان‌دهنده بلوغ فناوری باشند، پروژه Springwell آزمونی برای بلوغ حکمرانی انرژی خواهد بود؛ آزمونی که مشخص می‌کند آیا گذار به اقتصاد کم‌کربن می‌تواند هم‌زمان اعتماد جوامع محلی، امنیت انرژی و حفاظت از منابع سرزمینی را نیز با خود همراه کند یا خیر.

ترجمه، نگارش و تنظیم: پویا مودتی "معمار و پژوهشگر"

تصاویر از  E.ON