کنگو کوما، معمار سرشناس ژاپنی، بهعنوان دریافتکننده جایزه «یک عمر دستاورد آندره پوتمن» در دوره ۲۰۲۷ جوایز انجمن طراحان خلاق انتخاب شد؛ افتخاری که بیش از سه دهه فعالیت حرفهای او و رویکرد متفاوتش در پیوند میان معماری، طبیعت، مصالح و سنت ژاپنی را مورد تقدیر قرار میدهد.
به گزارش رسانه " اخـبــار معـمـاری "، کنگو کوما، معمار برجسته ژاپنی، بهعنوان برنده جایزه «یک عمر دستاورد آندره پوتمن» در جوایز انجمن طراحان خلاق سال ۲۰۲۷ معرفی شد. این جایزه یکی از دو جایزه ویژه این رویداد است که به چهرههایی با تأثیرگذاری بلندمدت بر معماری، طراحی و محیط ساختهشده تعلق میگیرد. مراسم رسمی اهدای جایزه قرار است ۱۶ ژانویه ۲۰۲۷ در پاریس برگزار شود.
این انتخاب از آن جهت اهمیت دارد که کنگو کوما در بیش از سه دهه فعالیت حرفهای، زبان معماری ویژهای را توسعه داده است؛ زبانی که در آن طبیعت، ماده، صنایعدستی و سنتهای معماری ژاپنی با نیازهای معماری معاصر پیوند میخورند. انجمن طراحان خلاق نیز دلیل انتخاب او را تداوم همین رویکرد و تأثیر آن بر نسلهای مختلف معماران عنوان کرده است.
کنگو کوما در سال ۱۹۵۴ در یوکوهاما متولد شد و در سال ۱۹۹۰ دفتر معماری خود را در توکیو تأسیس کرد. او در سال ۲۰۰۸ نیز دفتر پاریس این مجموعه را راهاندازی کرد.
در پروژههای کوما، استفاده از چوب، سنگ، نور، سایه، صفحات مشبک و پوستههای نیمهشفاف تنها یک انتخاب زیباییشناختی نیست؛ بلکه ابزاری برای کاهش مرز میان ساختمان و محیط طبیعی است. به همین دلیل، بسیاری از آثار او در نقطهای میان معماری، منظر و هنر قرار میگیرند.
او در طول فعالیت حرفهای خود بارها کوشیده است سنتهای معماری ژاپنی را نه با بازسازی مستقیم فرمهای تاریخی، بلکه با بازخوانی منطق آنها در قالب معماری معاصر مورد استفاده قرار دهد؛ رویکردی که در نحوه استفاده از مصالح طبیعی و ایجاد ارتباط میان فضاهای داخلی و بیرونی بهوضوح دیده میشود.
کارنامه حرفهای کنگو کوما طیف گستردهای از پروژههای فرهنگی، گردشگری، عمومی و شهری را در کشورهای مختلف در بر میگیرد.
از شناختهشدهترین آثار او میتوان به مرکز فرهنگی گردشگری آساکوسا در توکیو، موزه و مرکز هنر منطقهای در مارسی فرانسه، مرکز هنر و فرهنگ در بزانسون، موزه ویکتوریا و آلبرت در داندی اسکاتلند و ایستگاه سندنی پلِیِل در پاریس اشاره کرد.
در بسیاری از این پروژهها، ماده نقش اساسی در شکلگیری تجربه معماری دارد. چوب و سنگ بهگونهای به کار گرفته میشوند که بنا بیش از آنکه یک حجم صلب و مستقل باشد، همچون عنصری در امتداد طبیعت و منظر دیده شود.
یکی از ویژگیهای اصلی معماری کنگو کوما، توجه به مقیاس کوچک مصالح است.
او بهجای آنکه همیشه یک ساختمان را با یک حجم بزرگ و یکپارچه تعریف کند، در بسیاری از پروژههایش از قطعات کوچک چوبی، سنگی یا صفحات تکرارشونده استفاده میکند و از کنار هم قرار گرفتن این عناصر، یک پوسته یا ساختار کلی میسازد.
این روش باعث میشود بنا از فاصله دور یک تصویر کلی داشته باشد، اما با نزدیکشدن مخاطب، جزئیات ماده، نور و سایه آشکار شوند.
همین توجه به جزئیات یکی از دلایلی است که معماری کوما را با مفهوم صنایعدستی و مهارتهای سنتی ژاپنی پیوند داده است.
کنگو کوما علاوه بر فعالیت حرفهای، در حوزه آموزش نیز حضور پررنگی دارد و از سال ۲۰۰۹ استاد دانشگاه توکیو بوده است. انجمن طراحان خلاق نیز در معرفی او بر نقش آموزشی و فکریاش در کنار فعالیت حرفهای تأکید کرده است.
او در واکنش به دریافت این جایزه گفته است که خود را دوندهای در مسیر طولانی میداند و مهمترین هدفش در این مسیر را دستیابی به هماهنگی میان انسان و طبیعت عنوان کرده است. او همچنین نوشتن و تأمل درباره معماری را بخشی از همین مسیر میداند.
کنگو کوما پس از تادائو آندو، دومین معمار ژاپنی است که این جایزه را دریافت میکند. آندو در سال ۲۰۲۳ این افتخار را به دست آورده بود.
این جایزه در حالی به کوما تعلق میگیرد که او در سالهای اخیر نیز مورد تقدیرهای متعددی قرار گرفته است؛ از جمله جایزه امپراتوری و جایزه آکادمی هنر ژاپن در سال ۲۰۲۴، جایزه ورسای برای بهترین موزه در سال ۲۰۲۵ و جایزه لویی کان در همان سال.
جایزه یک عمر دستاورد آندره پوتمن بیش از آنکه به یک ساختمان خاص تعلق داشته باشد، مجموعه فعالیت حرفهای و تأثیر فکری یک معمار را مورد توجه قرار میدهد.
در مورد کنگو کوما نیز آنچه بیش از همه مورد تقدیر قرار گرفته، تلاش مستمر او برای بازتعریف رابطه میان انسان، طبیعت، ماده و معماری معاصر است؛ رویکردی که طی بیش از سه دهه به یکی از ویژگیهای شناختهشده معماری او تبدیل شده است.
کنگو کوما جایزه خود را در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۷ در پاریس دریافت خواهد کرد.
آغاز فراخوان مسابقه بینالمللی طراحی یادمان گلزار شهدای میناب
